Ministerstwo Środowiska opublikowało projekty:

Rozporządzenia w sprawie poziomów ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania oraz sposobu obliczania poziomu ograniczania masy tych odpadów

Rozporządzenia w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych 

4.01.2012r.

    Druzgocące wnioski wyciągnąć można z kolejnej kotroli NIK: "Co druga gmina skontrolowana przez NIK nie wie ile odpadów jest odbieranych na jej terenie. Prawie trzy czwarte nie objęło wszystkich mieszkańców zorganizowanym systemem odbierania odpadów komunalnych. We wszystkich 35 skontrolowanych przez NIK gminach wystąpiły uchybienia i nieprawidłowości w realizacji ustawowych obowiązków dotyczących w szczególności gospodarki odpadami."

65,5% programów ochrony środowiska nie zostało zaktualizowanych, pomimo upływu czteroletniego okresu. Ponadto programy lub ich aktualizacje uchwalane były często wiele miesięcy po rozpoczęciu ustalonego w programie okresu ich obowiązywania, co utrudniało lub wręcz uniemożliwiało terminowe wdrożenie zadań przewidywanych harmonogramami tych programów.

W co drugiej gminie (51,5%) brak było pełnej wiedzy o ilości i składzie odebranych z jej terenu odpadów, a w 73% jednostek nie wypełniono, wynikającego z art. 16a pkt 1 ustawy o odpadach, obowiązku objęcia wszystkich mieszkańców zorganizowanym systemem odbierania wszystkich rodzajów odpadów komunalnych.

W co trzeciej skontrolowanej gminie stawki opłat za odbiór odpadów segregowanych i niesegregowanych, nie były zróżnicowane. Natomiast w połowie badanych jednostek nie zapewniono warunków dla ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, do czego zobowiązywał art. 16a pkt 4 ustawy o odpadach.

NIK przeprowadziła kontrolę pomiędzy 6 września 2010 r., a 11 stycznia 2011 r., w 30 gminach, w tym w siedmiu miastach na prawach powiatu. W raporcie wykorzystano także wyniki kontroli rozpoznawczej, przeprowadzonej w pięciu gminach województwa mazowieckiego.

2.01.2012r.

Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ogranicza konkurencję na rynku wywozu i zagospodarowania odpadów komunalnych w Polsce. Głównym beneficjentem wprowadzanych zmian będą spółki komunalne kontrolowane przez gminy. Stracą natomiast przede wszystkim konsumenci oraz małe i młode firmy zajmujące się wywozem śmieci - ocenia  Rafał Jędrusiak, ekspert FOR

Ocena eksperta FOR

"Rynek odpadów komunalnych charakteryzuje się dużym udziałem spółek komunalnych, których właścicielem lub głównym udziałowcem są samorządy. W 2008 roku 57,7 proc. odpadów komunalnych w 2008 zostało zebranych przez prywatne firmy oczyszczania (56,9 proc. w 2007 roku), a pozostałe 42,3 proc. przez spółki komunalne (43,1 proc. w 2007 roku). Taki stan rzeczy powoduje, że samorządy zaburzają często konkurencję na rynku, prowadząc politykę "uprzywilejowania" spółek komunalnych. Potwierdza to dokładna analiza dotychczasowego orzecznictwa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, która wskazuje na to, iż nowelizacja ustawy trafia na bardzo podatny grunt antykonkurencyjnych skłonności gmin. Jednostki samorządowe wykorzystują np. fakt, iż posiadają one bezpośrednią kontrolę nad składowiskami odpadów (1). Uczestniczą także często w porozumieniach ograniczających konkurencję na rynkach lokalnych (2). Te działania utrudniają dostęp do niego przedsiębiorcom prywatnym.  Wprowadzone nowelizacją ustawy o utrzymaniu czystości i porządku, nowe mechanizmy na rynku odpadów rodzą ryzyko zwiększenia zjawiska nierównej konkurencji pomiędzy sektorem prywatnym, a publicznym. Zaproponowany przez ustawodawcę system przetargów ma szereg wad, na które wielokrotnie zwracał uwagę między innymi Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (3).  Przede wszystkim, niepokój budzi fakt, iż to gmina organizując przetarg zdecyduje, jakie przedsiębiorstwo będzie wywozić odpady komunalne. Rodzi to uzasadnione podejrzenie faworyzowania spółek komunalnych w procedurze dokonywania wyboru usługodawcy. Znając dotychczasową praktykę monopolistyczną gmin nie należy spodziewać się, że jednostki samorządu terytorialnego będą działać na rzecz wyłonienia najlepszych podmiotów na rynku.  Po drugie, spółki gminne często zarządzają komunalnymi składowiskami odpadów. Fakt ten umożliwi im osiągnięcie lepszej pozycji przetargowej, ponieważ dzięki temu będą mogły oferować najniższą cenę odbioru i wywozu odpadów. Dotychczasowe doświadczenie w zakresie polskiego prawa zamówień publicznych pozwala z dużą dozą prawdopodobieństwa stwierdzić, iż to właśnie ten czynnik będzie kluczowym przy wyborze najlepszej oferty.  Dla wielu małych firm zajmujących się wywozem odpadów nowelizacja ustawy oznaczać będzie bankructwo, albowiem aby przedsiębiorstwo mogło funkcjonować niezbędna jest ciągłość dochodów. Będzie ona niemożliwa do osiągnięcia w przypadku porażki w przetargu rozpisywanym jedynie raz na parę lat. Mechanizm ten skutkować będzie powstawaniem monopoli lokalnych, a tym samym brakiem rzeczywistej konkurencji w przypadku kolejnych przetargów. Dotyczy to w szczególności małych gmin, gdzie będzie organizowany tylko jeden przetarg (4). Porażka w nim będzie oznaczała dla większości przedsiębiorstw eliminację z rynku. Dlatego przetargowy tryb wyboru podmiotu odpowiedzialnego za odbiór odpadów komunalnych powinien być dokonywany okresowo. Zamówienie nie powinno być udzielane na okres dłuższy niż 3 lata. Reasumując należy stwierdzić, iż wprowadzone zmiany są krokiem w złym kierunku. Oddając śmieci gminom, może uda się usunąć niektóre patologie (np. zmniejszy się liczba dzikich składowisk), ale jeszcze szybciej narodzą się nowe. Likwidacja pluralizmu i konkurencji na rynku gospodarki odpadami dotknie przede wszystkim konsumentów i ich budżety domowe. Umożliwi bowiem firmom, które pozostaną na rynku dyktowanie wyższych cen za swoje usługi. Wzrost kosztów dla gospodarstw domowych generować będzie także wprowadzenie "podatku śmieciowego". Doświadczenie uczy nas, że pieniądze wyjęte z portfela podatnika, które trafiają do kasy publicznej wytwarzają zawsze dodatkowe koszty administracyjne (np. potrzeba zatrudnienia dodatkowej ilości urzędników, którzy zajmować będą się zbieraniem podatku (5).  Co więcej brak konkurencji pociągnie za sobą obniżenie jakości oraz efektywności usług. Konsumenci zostaną pozbawieni możliwości zmiany usługodawcy w przypadku niezadowolenia z poziomu świadczonych usług. Niemożność wypowiedzenia umowy przez klienta połączona z brakiem presji ze strony innych firm przyczyni się do tego, że podmioty zajmujące się gospodarowaniem odpadami nie będą odpowiednio przykładały się do wykonywanych zadań." [Rafał Jędrusiak, Forum Obywatelskiego Rozwoju]

Odnośniki:

(1). M. in. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2005 r., sygn. XVII Ama 44/04, Decyzja Prezesa UOKiK nr RBG 32/2004 z dnia 30 grudnia 2004 roku.

(2). M. in. wyrok SOKiK z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. XVII Ama 27/98.

(3). M. in. pismo Prezesa UOKiK z 12 listopada 2010 r. (DPR - 0797 - 2(6)/10/ZT).

(4). Większe gminy (ponad 10 tys. mieszkańców) mogą zostać podzielone na sektory w ramach, których będą organizowane oddzielne przetargi.

(5). Aby zebrać podatek śmieciowy potrzebne będzie około 10 tys. dodatkowych urzędników w skali kraju - źródło : Zofia Jóźwiak ,,Armia urzędników policzy odpady" Rzeczpospolita 6 X 2011r."

ZPGO przeciw obowiązkowi posiadania zezwoleń na zbieranie

20.12.2011r.

Nasz Związek zgłosił do Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki uwagi do projektu rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymaga w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości opatrzonego datą 18.11.2011r:  "Jesteśmy stanowczo przeciwni zapisom mówiącym o tym, że podmioty odbierające odpady komunalne od właścicieli nieruchomości w trybie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach powinny mieć zezwolenie na zbieranie odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach. Użycie sformułowania o konieczności posiadania bazy magazynowo-transportowej przez racjonalnego ustawodawcę w noweli ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dn.1.07.br. wskazuje jedynie na konieczność posiadania zaplecza magazynowego w rozumieniu logistyki transportu (pojemników, niezbędnych części zamiennych, itp.), a wcale nie zakłada konieczności magazynowania odpadów w rozumieniu definicji zbierania z ustawy o odpadach. Całkowicie nie do przyjęcia jest "wmuszanie" firmom odbierającym odpady gotowości do magazynowania ("zbierania") odpadów na terenie ich baz transportowych. Teraz okazuje się, że podmioty te, nawet gdyby chciały uczestniczyć tylko w rynku odbioru, muszą wykazywać funkcje przygotowawcze do zagospodarowania lub przynajmniej za to zapłacić (wyposażeniem bazy). I znów generuje to niebywałe koszty, stwarza poręczne narzędzie obrony lokalnego rynku przez lokalną władzę (wydającą zezwolenie) co - w konsekwencji - przetrzebi rynek dostawców tych usług (odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości) bez niezbędnej potrzeby. Rozważony winien być podział wymaga dedykowanych firmom jedynie odbierającym odpady (posiadającym bazy transportowe z funkcją magazynową, np. pojemników podstawianych klientom) oraz firmom multifunkcyjnym, tj. transportowym, ale jednocześnie funkcjonującym także na rynku zagospodarowania (w tym przygotowania do zagospodarowania) odpadów (zatem posiadającym zezwolenie na zbieranie)." [źródło: Pismo ZPGO do Ministra Środowiska z 13.12.2011r.]

Uwagi ZPGO do rozporządzeń 

5.12.2011r.

W  odpowiedzi na pismo Ministerstwa Środowiska w sprawie uwag do projektów rozporządzeń Ministra Środowiska z dnia 27.10.2011r: